Η εγκληματική ζωή του Αρτσιμπάλντο ντε λα ΚρουζΗ εγκληματική ζωή του Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ
Ensayo de un crimen (1955)

59 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ
ΣΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥΣ
ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΤΟΥ ΛΟΥΙΣ ΜΠΟΥΝΙΟΥΕΛ

Στην Εγκληματική ζωή του Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ, την μεξικανική ταινία παραγωγής 1955 του δημοφιλούς Ισπανού σκηνοθέτη Λουίς Μπουνιουέλ, παρακολουθούμε ένα επίδοξο serial-killer, μεγαλοαστικής καταγωγής, ο οποίος παρά τα σχέδια του δεν καταλήγει ποτέ στην πραγματική δολοφονία.

[Έξοδος:  11/9/2014]

Η AMA FILMS ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΣΕ ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΗ ΜΕ ΝΕΕΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΚΟΠΙΕΣ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΟΡΥΦΑΙΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΞΙΚΑΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΤΟΥ ΛΟΥΙΣ ΜΠΟΥΝΙΟΥΕΛ

 

 

 

ΣΥΝΟΨΗ


Ο Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ είναι ένας εύπορος Μεξικανός, μεγαλοαστικής καταγωγής, που εργάζεται ως αγγειοπλάστης. Στα χρόνια της Μεξικανικής Επανάστασης ήταν ακόμη παιδί, όπου έζησε σε πλούτη και με προνόμια, όμως είδε την γκουβερνάντα του να σκοτώνεται καθώς του έλεγε ένα παραμύθι για το μουσικό κουτί που μόλις του είχε δωρίσει η μητέρα του. Η συγκυρία αυτή, δηλαδή ο θάνατος της γκουβερνάντας και η ιστορία του μουσικού κουτιού, τον έκανε να πιστέψει ότι αυτός σκότωσε τη γυναίκα χρησιμοποιώντας το παιχνίδι. Από εκείνο το σημείο, ξεκινά και η επιθυμία του να σκοτώνει.

Ως ενήλικας, ο Αρτσιμπάλντο αφηγείται την ιστορία αυτή σε μία μοναχή που τον φροντίζει. Την ίδια στιγμή απειλεί να την σκοτώσει με ένα ξυράφι. Η τρομοκρατημένη γυναίκα προσπαθώντας να ξεφύγει, βρίσκει απρόσμενο θάνατο. Στη διάρκεια των ερευνών για το τραγικό αυτό συμβάν, ο Αρτσιμπάλντο αποφασίζει να ομολογήσει στον ανακριτή ότι αυτός είναι ο δολοφόνος, κι ότι ακόμη είναι ένας serial killer, αφηγούμενος όλους τους… φόνους που έχει διαπράξει.

Από το σημείο αυτό, βλέπουμε σε φλας μπακ την «εγκληματική» ζωή του μοναχικού Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ. Ο ίδιος εξιστορεί στον ανακριτή τους φόνους του: εκείνον της γοητευτικής πλην ατίθασης Πατρίσια Τεράζας, η οποία -κατά τη γνώμη της αστυνομίας- αυτοκτόνησε από μια ερωτική απογοήτευση. Εκείνον της Λαβίνια, μιας ξεναγού και μοντέλου ταυτόχρονα η οποία δεν αποδέχεται το φλερτ του Αρτσιμπάλντο γιατί σύντομα παντρεύεται άλλον. Αυτός όμως πιστεύει ότι την σκότωσε. Όπως επίσης και τον φόνο της γυναίκας του Καρλότα Θερβάντες, η οποία εντέλει δολοφονήθηκε από τον παράνομο εραστή της κι όχι από τον ίδιο.

Στο τέλος της διήγησης, όταν ανακριτής αποφαίνεται ότι ο Αρτσιμπάλντο δεν έχει διαπράξει κανένα έγκλημα κι ότι όλα είναι αποκυήματα της φαντασίας του, ο πλούσιος αγγειπλάστης το παίρνει απόφαση και ξεφορτώνεται το μουσικό κουτί που τον έχει «στοιχειώσει». Για να αλαφρύνει την ατμόσφαιρα, ο Μπουνιουέλ δημιουργεί happy end, αφού δείχνει τον Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ να βρίσκει επιτέλους την ευτυχία στην αγκαλιά μας γυναίκας.

Η ταινία είναι βασισμένη στο μυθιστόρημα του Μεξικανού συγγραφέα Ρομπέρτο Ουσίλι, Ensayo de un crimen.


QUOTES


•    Μια παράξενη μαύρη κωμωδία για τα φιλόδοξα εγκληματικά σχέδια ενός κατά φαντασία serial killer που δεν λέει να καταλάβει ότι δεν πετυχαίνει τους στόχους του - αφού τίποτε δεν πάει βάσει των σχεδίων του…

•    Η ταινία του Λουίς Μπουνιουέλ γυρίστηκε σε μια πολύ δύσκολο οικονομικά περίοδο για τον μεξικανικό κινηματογράφο, ο οποίος βίωνε μια αληθινή κρίση. Για την ακρίβεια, η ταινία πολλές φορές απειλήθηκε να σταματήσει εξαιτίας των δυσκολιών, ενώ η περίφημη σκηνή του θανάτου της μοντέλου-ξεναγού, γυρίστηκε μόνο μια φορά καθότι δεν υπήρχαν τα χρήματα ώστε να αγοραστεί μια ακόμη κούκλα για τη δεύτερη λήψη.

•    Ο Λουίς Μπουνιουέλ δούλεψε μαζί με τον συγγραφέα του βιβλίου Ρομπέρτο Ουσίλι το σενάριο, όμως μετά από δυο εβδομάδες δουλειάς, η συνεργασία διακόπηκε γιατί, αφενός ο Ουσίλι δεν ήθελε να γίνουν τόσο ουσιαστικές αλλαγές στην ιστορία του, αφετέρου ο Μπουνιουέλ δεν έβρισκε ενδιαφέροντα ορισμένα στοιχεία της ιστορίας για τα οποία ο Μεξικανός συγγραφέας επέμενε.

•    Η ταινία έχει αποτελέσει αντικείμενο μελέτης πολλών πανεπιστημιακών. Ο Αμερικανός καθηγητής του Πανεπιστημίου της Σάντα Μπάρμπαρα στην Καλιφόρνια, Βίκτορ Φουέντες, έχει συμπεριλάβει στο βιβλίο του La mirada de Bunuel (Tabla Rasa Libros y Ediciones, Spain, 2006) μια ολόκληρη ενότητα – κριτική και ανάλυση για την Εγκληματική ζωή του Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ.

•    Όμως και ο Χεράρδο Τ. Κάμινγκς έχει δημοσιεύσει ένα άρθρο στην πορτορικανή εφημερίδα Revista Horizontes, το 2004, στο οποίο επιχειρεί μια σύγκριση ανάμεσα στην ταινία του Μπουνιουέλ και το βιβλίο του Ουσίλι. Το άρθρο αποτελούσε ενότητα της διατριβής του Κάμινγκς, με επίκεντρο το βιβλίο του Ουσίλι.

•    Επίσης, οι γνωστοί κριτικοί κινηματογράφου Marsha Kinder και Ilan Stavans, έχουν ασχοληθεί ενδελεχώς και θετικά με την ταινία του Μπουνιουέλ.

•    Ο ίδιος ο Λουίς Μπουνιουέλ γράφει σχετικά με την ταινία αυτή δυο περιστατικά, στην αυτοβιογραφία του που εκδόθηκε και κυκλοφόρησε το 1983 με τίτλο Mon dernier soupir: Στο ένα αναφέρεται στην ορχήστρα που σύνθεσε και έπαιξε τη μουσική της ταινίας. Όταν κάποια στιγμή τα μέλη της κουράστηκαν και ίδρωσαν λόγω της ζέστης, έκατσαν να ξεκουραστούν και χαλάρωσαν. Τότε ο Μπουνιουέλ διαπίστωσε ότι τρία από τα μέλη της μπάντας κουβαλούσαν μαζί τους… όπλα. Στο άλλο περιστατικό αναφέρεται στη μια εκ των πρωταγωνιστών της ταινίας, τη Μιροσλάβα Στερν (η ξεναγός-μοντέλο), η οποία μετά το τέλος των γυρισμάτων αυτοκτόνησε με παρόμοιο τρόπο με εκείνον που βλέπουμε τον πρωταγωνιστή να φαντάζεται ότι την σκοτώνει!


ΕΝΑ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ

Το Έγκλημα ως Σκέψη ή η Σκέψη ως Έγκλημα

SKORPIESIDEES.BLOGSPOT.GR | ΦΩΤΗΣ ΜΠΑΤΣΙΛΑΣ | ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2010

Τούτες τις μέρες, που το έγκλημα ως σκέψη (περιλαμβανομένου του φόβου) και ως πράξη ξαναμπαίνει στην καθημερινότητά μας, με τη βοήθεια των τηλεοπτικών συσκευών και των αγωνιωδών περιγραφών των δημοσιογράφων, ξαναθυμάμαι την υπέροχη ταινία του Λουίς Μπουνιουέλ, την Εγκληματική Ζωή του του Αρτσιμπάλντο Ντε Λα Κρουζ (Ensayo de un Crimen – 1955). Τούτα τα πραγματικά εγκλήματα, βέβαια, άγρια κι απάνθρωπα, δεν έχουν καμία σχέση με τα «εγκλήματα μυαλού» που περιγράφει ο κορυφαίος Ισπανός σκηνοθέτης, ούτε με το μαύρο χιούμορ που αυτά εμπεριέχουν. Τα κινηματογραφικά αυτά εγκλήματα, άλλωστε, δεν τιμωρούνται καν. Ο ίδιος ο δικαστής, στο τέλος της ταινίας, προτρέπει τον ήρωα του Μπουνιουέλ να «ξεφορτωθεί» το μηχάνημα, την πηγή του κακού, τη γενεσιουργό αιτία της σκέψης περί το έγκλημα, η οποία όμως «δεν στοιχειοθετεί έγκλημα»! Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα απ’ την αρχή.

Ο πρωταγωνιστής της ταινίας είναι ένα νευρωτικό άτομο. Από πολύ μικρός αρέσκεται σε διάφορες περίεργες συνήθειες όπως το να κρύβεται στη γκαρνταρόμπα της αστής μητέρας του. Η ίδια η μητέρα του, που έχει αναθέσει την ανατροφή του στη γκουβερνάντα, αποτελεί εύκολος συναισθηματικός στόχος για τον μικρό Αρτσιμπάλντο, ο οποίος καταφέρνει και της αποσπά, μεταξύ άλλων, κι ένα μουσικό κουτί. Αυτό το μουσικό κουτί δείχνει να είναι κι αιτία του «κακού», των εγκληματικών σκέψεων του πρωταγωνιστή. Από τη στιγμή που η γκουβερνάντα του λέει ότι ξυπνάει τρομερές μνήμες και κάθε φορά που παίζει «πεθαίνει κι ένας άνθρωπος που επιθυμείς», ο μικρός Αρτσιμπάλντο υποδουλώνεται στις εγκληματικές σκέψεις, οι οποίες, κατά «διαβολική» σύμπτωση, «πραγματοποιούνται» άμεσα: η γκουβερνάντα πέφτει νεκρή από αδέσποτη σφαίρα των «Επαναστατών», την ώρα που το μουσικό κουτί παίζει (και που ο μικρός προφανώς σκέφτεται κάτι κακό - έστω «δοκιμαστικά» - για τη δασκάλα του). Η εικόνα των γυμνών (θελκτικών) ποδιών της νεκρής γκουβερνάντας στοιχειώνει το μυαλό του μικρού: το βλέμμα του (και το μάτι της κάμερας) ρουφάνε το θέαμα, ενώ οι σφαίρες των Επαναστατών σφυρίζουν αδέσποτες κι η αστή μητέρα του μικρού Αρτσιμπάλντο, δυστυχής που λόγω της Εξέγερσης δε μπορεί να πάει στο θέατρο, δηλώνει απερίφραστα ότι «πρέπει να κρεμάσουν όλους τους Επαναστάτες» διότι της «στερούν το θέατρο» …

Χρόνια μετά, ο Αρτσιμπάλντο, ενήλικας πια, ξαναβρίσκει το μοιραίο μουσικό κουτί. Μαζί με τις παιδικές μνήμες ξαναγυρνούν κι οι εγκληματικές σκέψεις: «Πιστεύω ότι διαφέρω απ’ τους άλλους ανθρώπους», λέει. Το εν λόγω μουσικό κουτί συνιστά το «κάλεσμα» του. «Άλλες φορές επιδιώκω την αγιότητα κι άλλες νομίζω ότι θα γίνω εγκληματίας», συμπληρώνει. Και πράγματι, η ροπή προς το έγκλημα είναι ραγδαία: σχεδιάζει τέσσερις φόνους γυναικών (που κατά βάθος ποθεί, αλλά «αδυνατεί» να κατακτήσει), όμως αποτυγχάνει παταγωδώς και στις τέσσερις απόπειρες! Το μόνο που πετυχαίνει είναι να κάψει στην πυρά ένα ομοίωμα της μίας εξ αυτών των γυναικών, της πιο ποθητής και της μόνης που, τελικά, επιβιώνει, της Λαβίνια, ξεναγού και μοντέλου. Οι υπόλοιπες τρεις γυναίκες πεθαίνουν, όχι όμως απ’ το χέρι του Αρτσιμπάλντο! Η «ελαφρών ηθών» Πατρίτσια, που γνωρίζει καλά ότι «ο άντρας κυνηγάει τη γυναίκα, αλλά η γυναίκα τον ψαρεύει», σκοτώνεται από τον γέρο εραστή της, με τον οποίο είχε μάθει να συμβιώνει σε συνθήκες «κόλασης». Η νοσοκόμα που περιέθαλψε τον Αρτσιμπάλντο, πέφτει από το φρεάτιο του ασανσέρ και σκοτώνεται, λίγο πριν αυτός προλάβει να της κόψει το λαιμό. Τέλος, η Καρλόττα, η «άπιστη» μνηστή του, σκοτώνεται από τον πρώην εραστή της, κατά τη διάρκεια της τελετής του γάμου του, κι ενώ ο ίδιος έχει αποφασίσει να την σκοτώσει το ίδιο βράδυ, στο νυφικό κρεβάτι!

Εν τέλει, ο Αρτσιμπάλντο λυτρώνεται. Με το που «ξεφορτώνεται» το «καταραμένο» μουσικό κουτί, ξανασυναντάει τυχαία τη Λαβίνια, ελεύθερη και διαθέσιμη, κι όλα πλέον βαίνουν καλώς. Το κακό ξορκίστηκε, οι εγκληματικές σκέψεις αποτελούν παρελθόν. Η απώλεια του μουσικού κουτιού σημαίνει την επικράτηση της αγιότητας επί της εγκληματικότητας. Αλλά… έχει δίκιο ο δικαστής (ο Νόμος) όταν λέει ότι «η σκέψη δεν στοιχειοθετεί έγκλημα»; Κι αν ναι, τότε για ποιο λόγο να ξεφορτωθούμε τα όποια «Μουσικά Κουτιά» μας; Και, τέλος, πόση είναι η απόσταση από το Μουσικό Κουτί μέχρι το τετελεσμένο έγκλημα, η απόσταση μεταξύ σκέψης και πράξης; Ειλικρινά, δεν ξέρω. Όπως δεν ξέρω κατά πόσο φταίνε τα «Μουσικά Κουτιά» για τα πραγματικά εγκλήματα τούτων των ημερών, που οι δημοσιογράφοι αρέσκονται να χαρακτηρίζουν ειδεχθή…

Στη μνήμη του Φώτη Μπατσίλα

Η εγκληματική ζωή του Αρτσιμπάλντο ντε λα ΚρουζΗ εγκληματική ζωή του Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ
Ensayo de un crimen (1955)

59 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ
ΣΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥΣ
ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΤΟΥ ΛΟΥΙΣ ΜΠΟΥΝΙΟΥΕΛ

Στην Εγκληματική ζωή του Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ, την μεξικανική ταινία παραγωγής 1955 του δημοφιλούς Ισπανού σκηνοθέτη Λουίς Μπουνιουέλ, παρακολουθούμε ένα επίδοξο serial-killer, μεγαλοαστικής καταγωγής, ο οποίος παρά τα σχέδια του δεν καταλήγει ποτέ στην πραγματική δολοφονία.

[Έξοδος:  11/9/2014]

Η AMA FILMS ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΣΕ ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΗ ΜΕ ΝΕΕΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΚΟΠΙΕΣ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΟΡΥΦΑΙΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΞΙΚΑΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΤΟΥ ΛΟΥΙΣ ΜΠΟΥΝΙΟΥΕΛ

 

 

 

ΣΥΝΟΨΗ


Ο Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ είναι ένας εύπορος Μεξικανός, μεγαλοαστικής καταγωγής, που εργάζεται ως αγγειοπλάστης. Στα χρόνια της Μεξικανικής Επανάστασης ήταν ακόμη παιδί, όπου έζησε σε πλούτη και με προνόμια, όμως είδε την γκουβερνάντα του να σκοτώνεται καθώς του έλεγε ένα παραμύθι για το μουσικό κουτί που μόλις του είχε δωρίσει η μητέρα του. Η συγκυρία αυτή, δηλαδή ο θάνατος της γκουβερνάντας και η ιστορία του μουσικού κουτιού, τον έκανε να πιστέψει ότι αυτός σκότωσε τη γυναίκα χρησιμοποιώντας το παιχνίδι. Από εκείνο το σημείο, ξεκινά και η επιθυμία του να σκοτώνει.

Ως ενήλικας, ο Αρτσιμπάλντο αφηγείται την ιστορία αυτή σε μία μοναχή που τον φροντίζει. Την ίδια στιγμή απειλεί να την σκοτώσει με ένα ξυράφι. Η τρομοκρατημένη γυναίκα προσπαθώντας να ξεφύγει, βρίσκει απρόσμενο θάνατο. Στη διάρκεια των ερευνών για το τραγικό αυτό συμβάν, ο Αρτσιμπάλντο αποφασίζει να ομολογήσει στον ανακριτή ότι αυτός είναι ο δολοφόνος, κι ότι ακόμη είναι ένας serial killer, αφηγούμενος όλους τους… φόνους που έχει διαπράξει.

Από το σημείο αυτό, βλέπουμε σε φλας μπακ την «εγκληματική» ζωή του μοναχικού Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ. Ο ίδιος εξιστορεί στον ανακριτή τους φόνους του: εκείνον της γοητευτικής πλην ατίθασης Πατρίσια Τεράζας, η οποία -κατά τη γνώμη της αστυνομίας- αυτοκτόνησε από μια ερωτική απογοήτευση. Εκείνον της Λαβίνια, μιας ξεναγού και μοντέλου ταυτόχρονα η οποία δεν αποδέχεται το φλερτ του Αρτσιμπάλντο γιατί σύντομα παντρεύεται άλλον. Αυτός όμως πιστεύει ότι την σκότωσε. Όπως επίσης και τον φόνο της γυναίκας του Καρλότα Θερβάντες, η οποία εντέλει δολοφονήθηκε από τον παράνομο εραστή της κι όχι από τον ίδιο.

Στο τέλος της διήγησης, όταν ανακριτής αποφαίνεται ότι ο Αρτσιμπάλντο δεν έχει διαπράξει κανένα έγκλημα κι ότι όλα είναι αποκυήματα της φαντασίας του, ο πλούσιος αγγειπλάστης το παίρνει απόφαση και ξεφορτώνεται το μουσικό κουτί που τον έχει «στοιχειώσει». Για να αλαφρύνει την ατμόσφαιρα, ο Μπουνιουέλ δημιουργεί happy end, αφού δείχνει τον Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ να βρίσκει επιτέλους την ευτυχία στην αγκαλιά μας γυναίκας.

Η ταινία είναι βασισμένη στο μυθιστόρημα του Μεξικανού συγγραφέα Ρομπέρτο Ουσίλι, Ensayo de un crimen.


QUOTES


•    Μια παράξενη μαύρη κωμωδία για τα φιλόδοξα εγκληματικά σχέδια ενός κατά φαντασία serial killer που δεν λέει να καταλάβει ότι δεν πετυχαίνει τους στόχους του - αφού τίποτε δεν πάει βάσει των σχεδίων του…

•    Η ταινία του Λουίς Μπουνιουέλ γυρίστηκε σε μια πολύ δύσκολο οικονομικά περίοδο για τον μεξικανικό κινηματογράφο, ο οποίος βίωνε μια αληθινή κρίση. Για την ακρίβεια, η ταινία πολλές φορές απειλήθηκε να σταματήσει εξαιτίας των δυσκολιών, ενώ η περίφημη σκηνή του θανάτου της μοντέλου-ξεναγού, γυρίστηκε μόνο μια φορά καθότι δεν υπήρχαν τα χρήματα ώστε να αγοραστεί μια ακόμη κούκλα για τη δεύτερη λήψη.

•    Ο Λουίς Μπουνιουέλ δούλεψε μαζί με τον συγγραφέα του βιβλίου Ρομπέρτο Ουσίλι το σενάριο, όμως μετά από δυο εβδομάδες δουλειάς, η συνεργασία διακόπηκε γιατί, αφενός ο Ουσίλι δεν ήθελε να γίνουν τόσο ουσιαστικές αλλαγές στην ιστορία του, αφετέρου ο Μπουνιουέλ δεν έβρισκε ενδιαφέροντα ορισμένα στοιχεία της ιστορίας για τα οποία ο Μεξικανός συγγραφέας επέμενε.

•    Η ταινία έχει αποτελέσει αντικείμενο μελέτης πολλών πανεπιστημιακών. Ο Αμερικανός καθηγητής του Πανεπιστημίου της Σάντα Μπάρμπαρα στην Καλιφόρνια, Βίκτορ Φουέντες, έχει συμπεριλάβει στο βιβλίο του La mirada de Bunuel (Tabla Rasa Libros y Ediciones, Spain, 2006) μια ολόκληρη ενότητα – κριτική και ανάλυση για την Εγκληματική ζωή του Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ.

•    Όμως και ο Χεράρδο Τ. Κάμινγκς έχει δημοσιεύσει ένα άρθρο στην πορτορικανή εφημερίδα Revista Horizontes, το 2004, στο οποίο επιχειρεί μια σύγκριση ανάμεσα στην ταινία του Μπουνιουέλ και το βιβλίο του Ουσίλι. Το άρθρο αποτελούσε ενότητα της διατριβής του Κάμινγκς, με επίκεντρο το βιβλίο του Ουσίλι.

•    Επίσης, οι γνωστοί κριτικοί κινηματογράφου Marsha Kinder και Ilan Stavans, έχουν ασχοληθεί ενδελεχώς και θετικά με την ταινία του Μπουνιουέλ.

•    Ο ίδιος ο Λουίς Μπουνιουέλ γράφει σχετικά με την ταινία αυτή δυο περιστατικά, στην αυτοβιογραφία του που εκδόθηκε και κυκλοφόρησε το 1983 με τίτλο Mon dernier soupir: Στο ένα αναφέρεται στην ορχήστρα που σύνθεσε και έπαιξε τη μουσική της ταινίας. Όταν κάποια στιγμή τα μέλη της κουράστηκαν και ίδρωσαν λόγω της ζέστης, έκατσαν να ξεκουραστούν και χαλάρωσαν. Τότε ο Μπουνιουέλ διαπίστωσε ότι τρία από τα μέλη της μπάντας κουβαλούσαν μαζί τους… όπλα. Στο άλλο περιστατικό αναφέρεται στη μια εκ των πρωταγωνιστών της ταινίας, τη Μιροσλάβα Στερν (η ξεναγός-μοντέλο), η οποία μετά το τέλος των γυρισμάτων αυτοκτόνησε με παρόμοιο τρόπο με εκείνον που βλέπουμε τον πρωταγωνιστή να φαντάζεται ότι την σκοτώνει!


ΕΝΑ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ

Το Έγκλημα ως Σκέψη ή η Σκέψη ως Έγκλημα

SKORPIESIDEES.BLOGSPOT.GR | ΦΩΤΗΣ ΜΠΑΤΣΙΛΑΣ | ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2010

Τούτες τις μέρες, που το έγκλημα ως σκέψη (περιλαμβανομένου του φόβου) και ως πράξη ξαναμπαίνει στην καθημερινότητά μας, με τη βοήθεια των τηλεοπτικών συσκευών και των αγωνιωδών περιγραφών των δημοσιογράφων, ξαναθυμάμαι την υπέροχη ταινία του Λουίς Μπουνιουέλ, την Εγκληματική Ζωή του του Αρτσιμπάλντο Ντε Λα Κρουζ (Ensayo de un Crimen – 1955). Τούτα τα πραγματικά εγκλήματα, βέβαια, άγρια κι απάνθρωπα, δεν έχουν καμία σχέση με τα «εγκλήματα μυαλού» που περιγράφει ο κορυφαίος Ισπανός σκηνοθέτης, ούτε με το μαύρο χιούμορ που αυτά εμπεριέχουν. Τα κινηματογραφικά αυτά εγκλήματα, άλλωστε, δεν τιμωρούνται καν. Ο ίδιος ο δικαστής, στο τέλος της ταινίας, προτρέπει τον ήρωα του Μπουνιουέλ να «ξεφορτωθεί» το μηχάνημα, την πηγή του κακού, τη γενεσιουργό αιτία της σκέψης περί το έγκλημα, η οποία όμως «δεν στοιχειοθετεί έγκλημα»! Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα απ’ την αρχή.

Ο πρωταγωνιστής της ταινίας είναι ένα νευρωτικό άτομο. Από πολύ μικρός αρέσκεται σε διάφορες περίεργες συνήθειες όπως το να κρύβεται στη γκαρνταρόμπα της αστής μητέρας του. Η ίδια η μητέρα του, που έχει αναθέσει την ανατροφή του στη γκουβερνάντα, αποτελεί εύκολος συναισθηματικός στόχος για τον μικρό Αρτσιμπάλντο, ο οποίος καταφέρνει και της αποσπά, μεταξύ άλλων, κι ένα μουσικό κουτί. Αυτό το μουσικό κουτί δείχνει να είναι κι αιτία του «κακού», των εγκληματικών σκέψεων του πρωταγωνιστή. Από τη στιγμή που η γκουβερνάντα του λέει ότι ξυπνάει τρομερές μνήμες και κάθε φορά που παίζει «πεθαίνει κι ένας άνθρωπος που επιθυμείς», ο μικρός Αρτσιμπάλντο υποδουλώνεται στις εγκληματικές σκέψεις, οι οποίες, κατά «διαβολική» σύμπτωση, «πραγματοποιούνται» άμεσα: η γκουβερνάντα πέφτει νεκρή από αδέσποτη σφαίρα των «Επαναστατών», την ώρα που το μουσικό κουτί παίζει (και που ο μικρός προφανώς σκέφτεται κάτι κακό - έστω «δοκιμαστικά» - για τη δασκάλα του). Η εικόνα των γυμνών (θελκτικών) ποδιών της νεκρής γκουβερνάντας στοιχειώνει το μυαλό του μικρού: το βλέμμα του (και το μάτι της κάμερας) ρουφάνε το θέαμα, ενώ οι σφαίρες των Επαναστατών σφυρίζουν αδέσποτες κι η αστή μητέρα του μικρού Αρτσιμπάλντο, δυστυχής που λόγω της Εξέγερσης δε μπορεί να πάει στο θέατρο, δηλώνει απερίφραστα ότι «πρέπει να κρεμάσουν όλους τους Επαναστάτες» διότι της «στερούν το θέατρο» …

Χρόνια μετά, ο Αρτσιμπάλντο, ενήλικας πια, ξαναβρίσκει το μοιραίο μουσικό κουτί. Μαζί με τις παιδικές μνήμες ξαναγυρνούν κι οι εγκληματικές σκέψεις: «Πιστεύω ότι διαφέρω απ’ τους άλλους ανθρώπους», λέει. Το εν λόγω μουσικό κουτί συνιστά το «κάλεσμα» του. «Άλλες φορές επιδιώκω την αγιότητα κι άλλες νομίζω ότι θα γίνω εγκληματίας», συμπληρώνει. Και πράγματι, η ροπή προς το έγκλημα είναι ραγδαία: σχεδιάζει τέσσερις φόνους γυναικών (που κατά βάθος ποθεί, αλλά «αδυνατεί» να κατακτήσει), όμως αποτυγχάνει παταγωδώς και στις τέσσερις απόπειρες! Το μόνο που πετυχαίνει είναι να κάψει στην πυρά ένα ομοίωμα της μίας εξ αυτών των γυναικών, της πιο ποθητής και της μόνης που, τελικά, επιβιώνει, της Λαβίνια, ξεναγού και μοντέλου. Οι υπόλοιπες τρεις γυναίκες πεθαίνουν, όχι όμως απ’ το χέρι του Αρτσιμπάλντο! Η «ελαφρών ηθών» Πατρίτσια, που γνωρίζει καλά ότι «ο άντρας κυνηγάει τη γυναίκα, αλλά η γυναίκα τον ψαρεύει», σκοτώνεται από τον γέρο εραστή της, με τον οποίο είχε μάθει να συμβιώνει σε συνθήκες «κόλασης». Η νοσοκόμα που περιέθαλψε τον Αρτσιμπάλντο, πέφτει από το φρεάτιο του ασανσέρ και σκοτώνεται, λίγο πριν αυτός προλάβει να της κόψει το λαιμό. Τέλος, η Καρλόττα, η «άπιστη» μνηστή του, σκοτώνεται από τον πρώην εραστή της, κατά τη διάρκεια της τελετής του γάμου του, κι ενώ ο ίδιος έχει αποφασίσει να την σκοτώσει το ίδιο βράδυ, στο νυφικό κρεβάτι!

Εν τέλει, ο Αρτσιμπάλντο λυτρώνεται. Με το που «ξεφορτώνεται» το «καταραμένο» μουσικό κουτί, ξανασυναντάει τυχαία τη Λαβίνια, ελεύθερη και διαθέσιμη, κι όλα πλέον βαίνουν καλώς. Το κακό ξορκίστηκε, οι εγκληματικές σκέψεις αποτελούν παρελθόν. Η απώλεια του μουσικού κουτιού σημαίνει την επικράτηση της αγιότητας επί της εγκληματικότητας. Αλλά… έχει δίκιο ο δικαστής (ο Νόμος) όταν λέει ότι «η σκέψη δεν στοιχειοθετεί έγκλημα»; Κι αν ναι, τότε για ποιο λόγο να ξεφορτωθούμε τα όποια «Μουσικά Κουτιά» μας; Και, τέλος, πόση είναι η απόσταση από το Μουσικό Κουτί μέχρι το τετελεσμένο έγκλημα, η απόσταση μεταξύ σκέψης και πράξης; Ειλικρινά, δεν ξέρω. Όπως δεν ξέρω κατά πόσο φταίνε τα «Μουσικά Κουτιά» για τα πραγματικά εγκλήματα τούτων των ημερών, που οι δημοσιογράφοι αρέσκονται να χαρακτηρίζουν ειδεχθή…

Στη μνήμη του Φώτη Μπατσίλα

Συντελεστές Ταινίας

 

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Σκηνοθεσία: Λουίς Μπουνιουέλ
Σενάριο: Λουίς Μπουνιουέλ, Εδουάρδο Ουγκάρτε, Ροδόλφο Ουσίλι (μυθιστόρημα)
Φωτογραφία: Αγκουστίν Χιμένες
Μοντάζ: Χόρχε Μπούστος, Πάμπλο Γκόμεζ
Μουσική: Χόρχε Πέρες Χερρέρα
Παραγωγοί: Ρομπέρτο Φιγκουερόα, Αλφόνσο Πατίνιο Γκόμεζ
Πρωταγωνιστούν: Μιροσλάβα Στερν, Ερνέστο Αλόνσο, Ρίτα Μακέδο, Αριάδνα Βέλτερ, Αντρέα Πάλμα, Ροδόλφο Λάντα, Χοσέ Μαρία Λινάρες-Ρίβας, Έβα Κάλβο
Χώρα Παραγωγής: Μεξικό
Έτος Παραγωγής: 1955
Διάρκεια: 89΄

 

 

Φεστιβάλ Βραβεία Διακρίσεις

 

ΦΕΣΤΙΒΑΛ | ΒΡΑΒΕΙΑ | ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ


Η ταινία Η εγκληματική ζωή του Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ του Λουίς Μπουνιουέλ πραγματοποίησε την παγκόσμια πρεμιέρα της στις 19 Μαΐου 1955 στο Μεξικό, σε διανομή της εταιρείας Alianza Cinematografica.

Η ταινία έλαβε το Βραβείο Φωτογραφίας για τον Αγκουστίν Χιμένες και μια υποψηφιότητα για τη σκηνοθεσία του Λουίς Μπουνιουέλ, στα Βραβεία Ariel στο Μεξικό. Προβλήθηκε ακόμη στα Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αδελαΐδας (Αυστραλία), Νέας Υόρκης, Βαρκελώνης, Μαδρίτης, και το 2008 σε νέα αποκαταστημένη κόπια στο Φεστιβάλ Βερολίνου.

Πλην του Μεξικό, προβλήθηκε στις αίθουσες του Βελγίου, της Γαλλίας, της Δυτικής Γερμανίας, της Δανίας κ.ά.

Στις ελληνικές αίθουσες θα προβάλλεται σε επανέκδοση με νέες ψηφιακές κόπιες από τις 11 Σεπτεμβρίου 2014, σε διανομή AMA Films.


 

Βιογραφικό

 

ΛΟΥΙΣ ΜΠΟΥΝΙΟΥΕΛ
Σύντομο Βιογραφικό Σημείωμα

Ισπανός σκηνοθέτης, σεναριογράφος και συγγραφέας (1900-1983). Στη διάρκεια των σπουδών του στο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης, γνώρισε τον ζωγράφο Σαλβαδόρ Νταλί, τον ποιητή Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα και άλλους καλλιτέχνες που ασχολήθηκαν επισταμένως με την ποίηση και τον κινηματογράφο.

Συνέχισε τις σπουδές του στο Παρίσι, όπου και δούλεψε σαν βοηθός σκηνοθέτη. Το 1928, συνεργαζόμενος με τον Νταλί, σκηνοθέτησε την πρώτη του μικρού μήκους ταινία Ένας ανδαλουσιανός σκύλος, η οποία θεωρείται ένα από τα αριστουργήματα του υπερρεαλιστικού κινηματογράφου (και του συγκεκριμένου κινήματος των τεχνών γενικότερα), ξεκινώντας μια σπουδαία κινηματογραφική καριέρα.

Κρατώντας πάντα την σουρεαλιστική αισθητική ως βασικό εκφραστικό μέσο του έργου του, έζησε και δημιούργησε στην Ισπανία, τη Γαλλία και το Μεξικό, κερδίζοντας παγκόσμια αναγνώριση και καταξίωση.

Πολεμήθηκε από την Καθολική Εκκλησία, την οποία ο ίδιος φρόντιζε να «περιποιείται» σε κάθε έργο του, αλλά και από τον δικτάτορα της Ισπανίας Φράνκο. Χάρη σε αυτούς έζησε για πολλά χρόνια αυτοεξόριστος στο Μεξικό.

Προτάθηκε για δυο Όσκαρ Σεναρίου, σε συνεργασία με τον Γάλλο σεναριογράφο και μόνιμο συνεργάτη του Ζαν-Κλωντ Καριέρ στην τελευταία -γαλλική- περίοδο του έργου του, για τις κορυφαίες ταινίες του Το σκοτεινό αντικείμενο του πόθου (1977) και Η κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας (1972).

Κέρδισε δεκάδες βραβεία και διακρίσεις σε φεστιβάλ και θεσμούς σε ολόκληρο τον κόσμο. Στο Φεστιβάλ Καννών κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα Καλύτερης ταινίας για τη Βιριδιάνα (1961), το Βραβείο Σκηνοθεσίας για το Los olvidados (1950), και ακόμη δυο βραβεία για το Ναζαρέν (1959) και το Ένα κορίτσι στην αγκαλιά σου (1961).

Στο Φεστιβάλ Βενετίας τιμήθηκε με το Χρυσό Λιοντάρι για την προσφορά του στον κινηματογράφο το 1982, καθώς επίσης με το Χρυσό Λιοντάρι Καλύτερης Ταινίας και ακόμη ένα βραβείο για την Ωραία της ημέρας (1967), και το βραβείο FIPRESCI και το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής για τον Σιμόν της ερήμου (1965).

Στο Φεστιβάλ Βερολίνου κέρδισε τα βραβεία FIPRESCI και INTERFILM για τον Γαλαξία (1969).

Η εγκληματική ζωή του Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ γυρίστηκε μεσούσης της δεκαετίας του 1950, περίοδο που ζούσε εξόριστος στο Μεξικό και έγραψε και σκηνοθέτησε δεκάδες ταινίες.

Φιλμογραφία (ενδεικτική)


1928 - Ένας ανδαλουσιανός σκύλος
1952 - Ανέβασμα στον ουρανό
1961 - Βιριδιάνα
1967 - Η ωραία της ημέρας
1972 - Η κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας

 

Κριτικές

 

ΚΡΙΤΙΚΕΣ


Μια βέβηλη μαύρη κωμωδία πάνω στον ερωτικό φετιχισμό και την καταδυνάστευση του πουριτανού αστού από ερωτικο-θρησκευτικά οράματα και απαγορευμένες επιθυμίες.
Αθηνόραμα

Ο Λουίς Μπουνιουέλ παραδίδει ένα φετιχιστικό παιχνίδι νεύρων στο οποίο όλα μοιάζουν να έχουν τη δική τους σημασία.
Κωνσταντίνος Σαμαράς

Το κεντρικό πρόσωπο του Μπουνιουέλ είναι ένας σχετικά ανίκανος σαδιστής που θέλει να σκοτώσει τις ποθητές γυναίκες (ή να κάνει σεξ μαζί τους) αλλά η πραγματικότητα τον προλαβαίνει και τον διαψεύδει με μεγάλη ειρωνεία.
Θόδωρος Σούμας

 

Φωτογραφίες

 

 

 

 

 

 

 


Κινηματογράφος ΑΣΤΥ